Portal Literacki allarte.pl

Wybranie odpowiedniego tytułu dla książki stanowi osobną, niełatwą często sztukę. Tytuł powinien być bowiem efektowny, ale nie efekciarski. Zwięzły, ale dający w tych kilku słowach namiastkę całej książki. Do tego trzeba unikać pułapek pompatyczności, kiczu i przemetaforyzowania; w konsekwencji czasem  łatwiej być może nawet napisać całą książkę niż wymyśleć później do niej dobry tytuł.

Za dobrze zatytuowaną napewno można uznać "Wojnę polsko-ruską pod flagą biało czerwoną". Spełnia ona wszystkie powyższe warunki, a ponadto o jej klasie świadczy fakt, że doczekała się swoistego życia po życiu: jej tytuł obecnie jest często wykorzystywany w gazetach jako szablon dla nagłówków, choćby przy okazji artykułów o relacjach polsko rosyjskich (przykład: Koniec wojny polsko-ruskiej?-  artykuł w jednym z majowych Newsweeków); od niego wywodzi się także często wykorzystywane w niedawnej kampanii wyborczej sformułowanie o "wojnie polsko-polskiej". Co najważniejsze jednak, jest tytułem, który z miejsca zapada w pamięć, a to chyba jest ostatecznie wiążącym kryterium oceny wartości tytułu. Jest napewne wiele tytułów które raz usłyszawszy "wpadają  w ucho",przychodzi mi na myśl choćby "Włatca much", albo "Opowieść o zwyczajnym szaleństwie", i do tego grona należą napewno także zwyciązcy nagrody Diagram Prize: Oddest Title of The Year.

Nagroda Diagram Prize przyznawana jest przez The Bookseller od 1978 roku dla najbardziej osobliwego tytułu jaki się w danym roku ukazał. Tego swoistego Oscara za najdziwniejszy tytuł roku zdobyły już takie przeboje wydawnicze jak choćby "Jak robić kupę w lesie: bezpieczne dla środowiska ujęcie zaginionej sztuki" (How to Shit in the Woods: An Environmentally Sound Approach to a Lost Art - 1989, Kathleen Meyer) czy "Twój koń odporny na bombardowanie" (Bombproof Your Horse - 2004, Rick Pelicano i Lauren Tjaden). Ostatnio przyznaną nagrodę, a więc tę za rok 2009, zgarnęła w cuglach Daina Talmina i jej "Szydełkowe przygody z płaszczyznami hiperbolicznymi" (oryg. Crocheting Adventures with Hyperbolic Planes) - 2009. Oczywiście, za tymi osobliwymi tytułami kryją się zazwyczaj zupełnie racjonalne książki, taki "Bombproof Your Horse" to w rzeczywistości poradnik dla hodowców koni opowiadający o psychice tych zwierząt, a w konsekwencji o właściwym postępowaniu z nimi(podtytuł BYH: Teach Your Horse to Be Confident, Obedient, and Safe, No Matter What You Encounter). Analogicznie wspominany "Jak robić kupę w lesie..." to tylko humorystyczny tytuł do zupełnie poważnej rozprawy o problemie związanym ze składowaniem śmieci w miejscach położonych blisko lasów, jezior itp, a zeszłoroczny zwycięzca to omówienie skomplikowanych zagadnień matematycznych. Co nie zmienia faktu, że szanowne jury zazwyczaj ma w czym wybierać: nieprzyznano bowiem nagrody choćby takim tytułom jak "Pomiatanie starszymi ludźmi: podręcznik dla profesjonalistów" (The Abuse Of Elderly People: A Handbook For Professionals - 1994, Eric Sainsbury) czy też  "Wykaz męskich genitaliów motyli Półwyspu Bałkańskiego" (Male Genitalia of Butterflies of the Balkan Peninsula, with a Checklist - 1999, P.N. Jaksić). Przyjrzyjmy się, jakiej książki brakuje w twojej bibliotece.      

                   
    Domorosłych kucharzy może zainteresować książka "Co mógł jadać Jezus?" (The What Would Jesus Eat Cookbook - 2002, Dan Colbert), dzięki której będziesz mógł zaserwować swojej rodzinie obiady i desery jakimi raczył Jezus apostołów podczas ostatniej wieczerzy. Żaden fan terrarystyki nie może obejść się natomiast bez "227 sekretów twojego węża, które chciałby abyś znał" (227 Secrets Your Snake Wants You to Know - 2003, Paulette Cooper), który wzniesię twoją relację z wężem na wyższy poziom zaufania. Być może to właśnie do ciebie adresowana jest książka "Życie ze zwariowanymi pośladkami" (Living with Crazy Buttocks - 2002, Kaz Cooke), dzięki której pierwszy raz będziesz miał okazję porównać swoje problemy z pośladkami z problemami pośladków innych ludzi. Ktoś w twojej rodzinie zajmuje się szydełkowaniem? Idealnym prezentem urodzinowym będzie więc "Dzierganie psią sierścią: lepszy sweter z psa, którego znasz i kochasz niż z owcy, której nigdy nie poznasz" (Knitting with Dog Hair: Better a Sweater From a Dog you Know and Love Than From a Sheep You'll Never Meet - 2005, Kendall Crolius). A może nikt w twojej rodzinie nie interesuje się szydełkowaniem, ale za to interesuje się greckimi listonoszami? Nie ma problemu, kup mu już dziś "Greckich listonoszy wiejskich i ich numery stemplowe" (Greek Rural Postmen and their Cancellation Numbers - 1996, Derek Willan; zdobywca Diagram Prize 96'). Żadna dziewczyna nie może też obejść się bez przeczytania poradnika "Po czym poznać, że twój chłopak jest Antychrystem? A jeśli nim jest, to czy powinnaś z nim zerwać?"( How to Tell If Your Boyfriend Is the Antichrist: And If He Is, Should You Break Up with Him? - 2007, Patricia Carver, Michael Miller), natomiast panów napewno zainteresuje "Czy kobieta to człowiek? "(Are Woman Human? - Catharina A.MacKinnon, 1999), która stanowi istotny głos w ważnej, rozpalającej wszystkich od wieków dyskusji.

Choć rywalizacja jest zażarta, to honorowego Diagram Prize'a za całokształ otrzymałby zapewne samouczek "Jak czytać książkę?" (How To Read A Book - 1940, Mortimer J.Adler, Charles Van Doren), reprezentujący sobą szczyty monthy pythonowskiej ironii, i przy którym "Zbuduj własnego Hindendburga" (Build Your Own Hindenburg - 1983, Alan Rose) wydaje się łatwiejsze niż wymyślenie tytułu do tego artykułu.

Foto: Logo Diagram Prize ze strony organizatora www.thebookseller.com