Krytyk początkujący – czyli jak napisać dobrą recenzję.

autor: Redaktor
liczba wyświetleń: 24623 razy
Krytyk początkujący – czyli jak napisać dobrą recenzję.

 

Krytyka nie jest jedynie domeną specjalistów, którzy, niczym strażnicy dobrego smaku, stanowią o bycie lub niebycie pojawiających się na arenie kulturalnej zjawisk. Krytyka jest przede wszystkim uczestnictwem w życiu kulturalnym. Jest świadectwem krytycznego i świadomego odbierania sztuki. Krytykiem powinien być więc każdy, kto czyta książkę, ogląda film, słucha albumu muzycznego. Dobrze jeśli, jako owoc prywatnego kontaktu ze sztuką, powstanie także recenzja. A to kilka porad jak ją napisać.

 

Przede wszystkim krytyka ma sens jedynie wtedy, kiedy jej celem jest promowanie zjawisk cennych, artystycznie wartościowych albo wytykanie błędów tym nieco mniej dopracowanym. Celem krytyki nie jest natomiast krytyka sama w sobie – złośliwości i osobiste antypatie, a także budowanie własnej pozycji kosztem zajadle niszczonych twórców, nie mają nic wspólnego z konstruktywną krytyką. Także cecha, którą najczęściej przypisuje się recenzji, a więc subiektywność, jest tylko częściowo adekwatna. Z każdego sądu i każdej opinii trzeba się wytłumaczyć. Zarówno pochwały jak i nagany powinny być poparte rzetelnymi argumentami. W przeciwnym razie recenzja może zmienić się w bałwochwalczy panegiryk lub złośliwy pamflet, nie przedstawiając przy tym żadnej obiektywnej wartości.

 

Zaczynając pisać: zapoznaj się dokładnie z recenzowanym zjawiskiem. Dowiedz się jak najwięcej o autorze, umieść utwór w kontekście, jakim jest jego twórczość. Najlepiej jeżeli znasz jego wcześniejsze książki, filmy, albumy. Zastanów się czy recenzowany utwór jest lepszy, czy gorszy od swoich poprzedników. Może jest debiutem. Wtedy zastanów się czy w świetle innych znanych ci debiutów, utwór wypada dobrze, czy może niekoniecznie. Jest to dobry pomysł na początek recenzji.

 

Nigdy nie streszczaj! Recenzja nie jest skrótem. Nie opowiadaj więc książki, ani filmu. A już z całą pewnością nie zdradzaj zakończenia. Recenzja zawsze powinna zachęcać czytelnika do samodzielnego zapoznania się ze zjawiskiem. Nawet jeśli jest nieprzychylna, nie może zastąpić bezpośredniego odbioru. Krótki opis, który powinien znaleźć się w recenzji, ma za zadanie wprowadzenie czytelnika w ogólny zamysł utworu, w jego główne zagadnienia (jeśli to oczywiście możliwe – należy wystrzegać się spłycania problemu poprzez przesadne dążenie do skrótowości). Ma on zwrócić uwagę czytelnika na najważniejsze elementy – mocne i słabe strony recenzowanego zjawiska.

 

Styl recenzji. Jest co najmniej kilka gatunków recenzji, których styl i forma są uzależnione od ich funkcji i występowania. W prasie codziennej spotykamy się z krótkimi recenzjami, które zaledwie sygnalizują pojawienie się nowej ksiązki, premierę filmu, czy płyty. Recenzje te zazwyczaj zawierają jedynie podstawowe informacje o autorze, utworze i dacie premiery. Innym rodzajem recenzji jest specjalistyczny artykuł pisany przez krytyka literackiego, muzycznego lub filmowego. Wymaga od autora przygotowania merytorycznego, a także specjalistycznej analizy zjawiska. Tego typu recenzje pojawiają się głównie w branżowych czasopismach i kierowane są zwłaszcza do wąskiej grupy szczególnie zainteresowanych odbiorców. Jednak najpopularniejszym gatunkiem jest recenzja publicystyczna, która stylistycznie znajduje się w połowie drogi między tymi wspomnianymi wcześniej. Recenzja taka wymaga od autora specyficznej „lekkości pióra”, powinna być więc napisana w ciekawy sposób, zachęcając do zapoznania się nie tylko z samym recenzowanym zjawiskiem ale także z samą sobą. Posiada więc cechy felietonu, pisana jest stylem swobodniejszym niż profesjonalny artykuł recenzencki, chociaż nie powinna ustępować mu pod względem rzetelności. W tego typu tekście na jeden z głównych planów może wybijać się także osoba samego autora recenzji, czyli ty. Można to osiągnąć za pomocą zabawnych sformułowań, ciekawych spostrzeżeń, wyrażenia osobistych opinii. Nie należy jednak z tym przesadzać, ważne jest zachowanie umiaru.

 

Puenta. Kończąc recenzję unikaj sformułowań typu: „Książka (film, płyta) mi się podobała/ nie podobała”. Taki wniosek powinien sam wynikać z twoich wcześniejszych spostrzeżeń, które są o tyle istotniejsze, że postarałeś się (a przynajmniej powinieneś był) o ich odpowiednie uargumentowanie. Poza tym, musisz dać szansę swojemu czytelnikowi na samodzielne podjęcie decyzji, czy warto zapoznać się z twoją propozycją, czy też nie. Twoim zadaniem nie jest zresztą bowiem (wbrew temu, jak się powszechnie uważa) nakłanianie bądź zniechęcanie do niej, ale skłanianie do refleksji i prowokowanie do własnej krytycznej opinii.

 

Paweł Brzeżek

 

Akcje
Komentarze

Jeszcze nikt nie skomentował tej publikacji.
Bądź pierwszy!

Zobacz również
Raport z nie-tożsamości, Ewa Sonnenberg "Obca"
Analizy 2016-09-05 21:29
Raport z nie-tożsamości, Ewa Sonnenberg PAWEŁ DĄBROWSKI – ur. w 1966 roku we Wrocławiu. Uciekł ze studiów politechnicznych,...
Blizny wojenne w świadomości wnuków
Analizy 2015-09-30 18:15
Blizny wojenne w świadomości wnukówPAWEŁ DĄBROWSKI – ur. w 1966 roku we Wrocławiu. Uciekł ze studiów politechnicznych,...
Dobro pachnie – impresja po lekturze "Pełnej krwi" Łukasza Jarosza
Analizy 2015-06-04 12:43
Dobro pachnie – impresja po lekturze
Fundamenty
poezja | 2017-09-25 22:55
beatum
ALFA NOVA DWA 4/4
dramat | 2017-09-25 09:52
SEMPER
Każde Twoje słowo
poezja | 2017-09-24 23:31
Moe
MOTYLE
poezja | 2017-09-24 17:10
beatum
- 4 -
poezja | 2017-09-23 18:42
www
pokaż wszystkie »
Złoty wawrzyn pozostanie złoty
Czytelnia | 2017-02-26 02:25
Małgorzata Południak
Raport z nie-tożsamości, Ewa Sonnenberg "Obca"
Akademia pisania | 2016-09-05 21:29
Paweł Dąbrowski
O sztuce, życiu i przyjaźni (I)
Autor allarte | 2016-09-05 21:24
Małgorzata Południak
Liryczni mężczyźni, spokój oceanu i dzika okolica
Czytelnia | 2016-09-05 21:11
Małgorzata Południak
Skłonności
Czytelnia | 2016-03-22 20:45
Małgorzata Południak
pokaż wszystkie »
SZAFa kwartalnik literacko artystyczny
Poezja. Proza. Krytyka literacka. Recenzje. Relacje z wieczorów poetyckich. Ekfraza. Wywiady. Teatr. Fotografia. Malarstwo.
szafa.kwartalnik.eu/
Art Pub Kultura
Poezja. Kultura. Wernisaże.
www.artpubkultura.blogspot.com