Seks, drugs and… Nil

Autor: Karolina Balcerzak

Wielkie miasto, barka przycumowana do brzegu, grupa przyjaciół… Pracownik ministerstwa, adwokat, krytyk, aktor, pisarz, studentka, tłumaczka i wyemancypowana gospodyni domowa, która właśnie porzuciła rodzinę. Czy łączy ich tylko przyjaźń? Cyniczny stosunek do świata zewnętrznego, haszysz i atmosfera nasycona erotyzmem – tak w skrócie można by opisać atmosferę towarzyskiego Kairu lat 60. oczyma Mahfuza.


Tytuł nagrodzonej Noblem w 1988 roku powieści jest ironiczny. Rozmowy nad Nilem to nie dysputy filozoficzne, ani polityczne, to nawet nie ich namiastki. To raczej wymiana towarzyskich plotek. Bohaterowie raczą się haszyszem, fajkami wodnymi i komentowaniem swoich erotycznych zachcianek. Ragab, naczelny playboy grupy, uspokaja bohaterkę zdenerwowaną tym, że na barkę spowitą haszyszowym oparem może w każdym momencie wkroczyć policja. Całe państwo zaabsorbowane jest budową. Ma więc tyle zajęcia, że nie może nam przeszkadzać - mówi.

Enigmatyczną budową jest wielka tama w Asuanie wzniesiona przy bratniej pomocy ZSRR, a państwo to policyjny reżim Gamala Abdela Nasera. W czasach, o których mowa, przez Egipt przetoczyła się fala zmian - nacjonalizacja przemysłu, wprowadzenie elementów gospodarki planowej, a także powstanie partii naserowskiej - jedynej legalnej do połowy lat 70.


W swojej książce Mahfuz właściwie nie wspomina o tych wydarzeniach. Można się domyślać, że to zabieg celowy.


Zgodnie z intencją Mahfuza bohaterowie Rozmów nad Nilem mieli ilustrować bezideowość i pustkę egipskiej inteligencji. Nie utożsamiają się wprawdzie z systemem, ale też nie robią nic, żeby go zmienić - może dlatego, że całkiem nieźle prosperują w ówczesnej rzeczywistości. Pracują, ale bez większego zapału; po pracy zaś – uciekają w świat niemal dziecięcy, bo pozbawiony trosk, skupiony wyłącznie na przyjemności.


Główny bohater jest outsiderem. Na pozór najbardziej oderwany od rzeczywistości (Kiedy pan wreszcie zacznie odróżniać biuro od palarni haszyszu? - upomina go szef), najbardziej wrażliwy, a do tego obarczony ciężarem osobistej tragedii. Jedyną osobą, z którą utrzymuje serdeczny kontakt, jest oddany służący - starzec o wyglądzie proroka, w dzień pobożny muzułmanin, w nocy… sutener i dostarczyciel haszyszu.


Gdyby Mahfuz był kiepskim pisarzem, jego powieść stałaby się zapewne jedynie alegorycznym opowiadaniem, mało czytelnym po latach i w zasadzie – do niczego nie potrzebnym. Stworzone przez niego postacie są jednak pełne życia, inteligentne – nie można ich nie polubić. Ich cynizm jest zbyt pociągający – nie można w nim nie doszukiwać się alternatywy dla życia pełnego trudnych, czy niezrozumiałych wyborów.


Współcześnie czytana powieść Mahfuza może czytelnikowi jawić się jako tekst o nieuniknionej podwójności życia, o tęsknocie za odrzuceniem oficjalnej maski, przeznaczonej dla zewnętrznego świata, a wreszcie - o ucieczce od dorosłości.

Jednak łatwo tu także o uczucie zobojętnienia, rozczarowania życiem. Czy czegoś nam to nie przypomina…?


Zadaję sobie pytanie, dlaczego żyję... - Świetnie! A jak sobie pan na to odpowiada? - Nim znajdę na to czas, zazwyczaj jestem już ululany. To tylko przykład z rozmów nad Nilem. Rozmów zbędnych, zbędnych postaci. Bo czy któraś z nich była potrzebna ówczesnemu systemowi? A jak wpisują się w dzisiejszy świat? Na to pytanie każdy czytelnik musi odpowiedzieć sobie sam.


Nadżib Mahfuz

Rozmowy nad Nilem

Nobel 1988







Podziel się Śledzik facebook Twitter blip.pl
Wyświetleń: 338
Komentarze

Jeszcze nikt nie skomentował tej publikacji.
Bądź pierwszy!

Akordy
poezja | 2017-09-20 15:55
beatum
Pasja
poezja | 2017-09-17 23:23
beatum
-3-
poezja | 2017-09-17 22:28
www
MARZENIA
poezja | 2017-09-14 10:05
beatum
Siła
poezja | 2017-09-13 23:06
beatum
pokaż wszystkie »
Złoty wawrzyn pozostanie złoty
Czytelnia | 2017-02-26 02:25
Małgorzata Południak
Raport z nie-tożsamości, Ewa Sonnenberg "Obca"
Akademia pisania | 2016-09-05 21:29
Paweł Dąbrowski
O sztuce, życiu i przyjaźni (I)
Autor allarte | 2016-09-05 21:24
Małgorzata Południak
Liryczni mężczyźni, spokój oceanu i dzika okolica
Czytelnia | 2016-09-05 21:11
Małgorzata Południak
Skłonności
Czytelnia | 2016-03-22 20:45
Małgorzata Południak
pokaż wszystkie »
SZAFa kwartalnik literacko artystyczny
Poezja. Proza. Krytyka literacka. Recenzje. Relacje z wieczorów poetyckich. Ekfraza. Wywiady. Teatr. Fotografia. Malarstwo.
szafa.kwartalnik.eu/
Art Pub Kultura
Poezja. Kultura. Wernisaże.
www.artpubkultura.blogspot.com